Tọki ti jiya tẹlẹ lati owo ti n ṣubu ati afikun owo ni ọdun meji to kọja.

Ní ọdún 2020, àjàkálẹ̀ àrùn tuntun kan tún kọlu Turkey, ó sì tì í sínú ìṣòro àìlópin. Owó orílẹ̀-èdè Turkey, Lira, ń wó lulẹ̀ ní ìwọ̀n tó gbajúmọ̀, owó tí wọ́n fi pamọ́ sí orílẹ̀-èdè míì sì ń dínkù.
Nínú ọ̀ràn yìí, Tọ́kì ti gbé igi ńlá kan tí a pè ní “ààbò ìṣòwò”.

ìṣòro ìdààmú owó

Eto-ọrọ aje Tọki ti wa ninu ipo aisedeede igba pipẹ lati idaji keji ọdun 2018, ati pe a tun le sọ ade tuntun ni ọdun 2020 ti yoo mu ki eto-ọrọ aje rẹ ti o ni ailera buru si.

Ní oṣù kẹsàn-án ọdún 2020, Moody’s dín ìdíyelé gbèsè orílẹ̀-èdè Turkey kù láti B1 sí B2 (àwọn méjèèjì kò dára), ó sì tọ́ka sí ewu ìsanwó, àwọn ìpèníjà ìṣètò sí ọrọ̀ ajé, àti àwọn ìṣòro ìnáwó nítorí ìdínkù owó ìdókòwò orílẹ̀-èdè náà.

Ní ìdá mẹ́ta ọdún 2020, ọrọ̀ ajé Turkey fi hàn pé ó ti ń padà bọ̀ sípò. Síbẹ̀síbẹ̀, gẹ́gẹ́ bí ìwádìí tuntun láti ọ̀dọ̀ Ilé Iṣẹ́ Ìṣirò ti Turkey (TUIK), àtòjọ iye owó àwọn oníbàárà ní Turkey ní oṣù Kejìlá ọdún 2020 pọ̀ sí i ní 1.25% láti oṣù Kọkànlá ọdún 2020 àti 14.6% láti àkókò kan náà ní ọdún 2019.

Àwọn ọjà àti iṣẹ́ onírúurú, ìrìnàjò, oúnjẹ àti ohun mímu tí kìí ṣe ọtí ni wọ́n rí ìdàgbàsókè iye owó tí ó ga jùlọ ti 28.12%, 21.12% àti 20.61%, ní ìfiwéra pẹ̀lú àkókò kan náà ní ọdún 2019.
Fọ́tò ọkùnrin ará Turkey kan tó kúnlẹ̀ lórí eékún kan tó sì ń fún ẹni tó fẹ́ràn rẹ̀ ní ìgò epo sísè dípò òrùka ìgbéyàwó ti ń tàn káàkiri lórí Twitter.

Ààrẹ Turkey, Recep Tayyip Erdogan, ti jẹ́ ẹni tí kò lágbára lórí ètò ìjọ́ba òkèèrè ṣùgbọ́n ó jẹ́ aláìlera lórí ètò ọrọ̀ ajé ilẹ̀ náà.

Ní àárín oṣù Kejìlá, Ọ̀gbẹ́ni Erdogan kéde àwọn ètò ìgbàlà láti ran àwọn oníṣòwò kékeré àti kékeré àti àwọn oníṣòwò lọ́wọ́ láti máa ṣàn omi ní oṣù mẹ́ta tó ń bọ̀.Ṣùgbọ́n àwọn onímọ̀ nípa ètò ọrọ̀ ajé sọ pé àwọn ìgbésẹ̀ ìgbàlà ti pẹ́ jù àti pé ó kéré jù láti ba ọrọ̀ ajé Turkey jẹ́.

Gẹ́gẹ́ bí ìròyìn Metropoll kan láìpẹ́ yìí ti sọ, ìpín 25 nínú ọgọ́rùn-ún àwọn tí wọ́n dáhùn sí ìbéèrè ní Turkey sọ pé àwọn kò ní àǹfààní láti dé àwọn àìní pàtàkì pàápàá. Ìrònú ọrọ̀ ajé dínkù sí àmì 86.4 ní oṣù Kejìlá láti àmì 89.5 ní oṣù Kọkànlá, gẹ́gẹ́ bí ọ́fíìsì ìṣirò ti Turkey ṣe sọ. Èyíkéyìí àmì tí ó wà lábẹ́ 100 fi hàn pé àwùjọ kò ní ìrètí.

Nisinsinyi, Erdogan, ti o padanu atilẹyin ọrẹ rẹ Trump, ti fun European Union ni ẹka olifi kan, o kọwe si Aare Faranse Emmanuel Macron ati ṣeto ipade fidio kan ni ireti lati tun awọn ibatan pẹlu ẹgbẹ naa ṣe diẹdiẹ.

Sibẹsibẹ, gẹgẹbi iroyin kan lati ọdọ Al Jazeera laipe, “iporuru ilu” n waye ni Tọki, awọn ẹgbẹ alatako si n gbero “ipopada” wọn si n pe fun idibo aarẹ ati ile igbimọ aṣofin ni kutukutu labẹ ẹri ipo eto-ọrọ aje ti o n buru si ni Tọki. Alakoso Agba Tọki tẹlẹ Ahmet Davutoglu ti kilọ pe ipo Aare Recep Tayyip Erdogan le ma duro ṣinṣin lẹhin ọpọlọpọ awọn irokeke ati awọn igbiyanju lati fa ipipada, ati pe orilẹ-ede naa le dojukọ ewu ipipada ologun miiran.

Lẹ́yìn ìdìtẹ̀ ológun tí ó kùnà ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù keje ọdún 2016, níbi tí wọ́n ti rán àwọn ọkọ̀ ogun sí ojú pópó, Erdogan gbé ìgbésẹ̀ pàtàkì ó sì ṣe “ìparẹ́” láàárín àwọn ọmọ ogun náà.

Ìwólulẹ̀ owó kọ̀ǹpútà

Lira ti Turkey gbọdọ ni orukọ kan lara awọn owo ti o buru julọ ni agbaye ni ọdun 2020 — lati 5.94 si dola ni ibẹrẹ ọdun si nnkan bi 7.5 ni Oṣu kejila, idinku 25 ogorun fun ọdun naa, ti o jẹ ki o jẹ ọja ti o buru julọ lẹhin Brazil. Ni ibẹrẹ oṣu kọkanla ọdun 2020, iye ti lira ti Turkey ṣubu si isalẹ ti o kere julọ ti lira 8.5 si dola.

Ọdún kẹjọ ni ó tẹ̀lé ara wọn tí owó lira ti lọ sílẹ̀, pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìdínkù ọdọọdún tó ju 10% lọ ní ọjọ́ Kejì oṣù Kejìlá, ọdún 2012, owó lira náà tà ní 1.8944 sí owó dọ́là Amẹ́ríkà;Ṣùgbọ́n ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá, ọdún 2020, owó pàṣípààrọ̀ owó lira sí owó dọ́là Amẹ́ríkà ti lọ sílẹ̀ sí 7.4392, ìdínkù tó ju 300% lọ ní ọdún mẹ́jọ.

Àwa tí a ń ṣòwò ní òkèèrè gbọ́dọ̀ mọ̀ pé nígbà tí owó orílẹ̀-èdè kan bá dínkù gidigidi, iye owó tí a ń kó wọlé yóò pọ̀ sí i ní ìbámu pẹ̀lú rẹ̀. Ó ṣòro láti sọ pé àwọn tí ń kó wọlé ní Turkey ṣì lè fara da ìdínkù owó lira ti Turkey. Lábẹ́ irú àwọn ipò bẹ́ẹ̀, àwọn oníṣòwò kan ní Turkey lè yàn láti dá ìtajà dúró, tàbí kí wọ́n tilẹ̀ dá ìsanwó ìwọ́ntúnwọ́nsí dúró kí wọ́n sì kọ̀ láti gba àwọn ọjà.

Láti dá sí ọjà owó, Tọ́kì ti fẹ́rẹ̀ tán owó ìdókòwò rẹ̀.Ṣùgbọ́n nítorí náà, owó lira ti ń dínkù, pẹ̀lú àbájáde tó kéré.

Nígbà tí wọ́n dojú kọ ìṣòro owó, Ààrẹ Turkey Recep Tayyip Erdogan ti ké sí àwọn ènìyàn láti ra lira láti bẹ̀rẹ̀ “ogun orílẹ̀-èdè” lòdì sí “àwọn ọ̀tá ọrọ̀ ajé.” “Tí ẹnikẹ́ni bá ní dọ́là, yúróọ̀pù tàbí wúrà lábẹ́ ìrọ̀rí rẹ̀, lọ sí báńkì kí o sì pààrọ̀ wọn fún lira Turkey. Èyí jẹ́ ogun orílẹ̀-èdè,” Erdogan sọ. A kò ní pàdánù ogun ọrọ̀ ajé.”

Ṣùgbọ́n àkókò yìí ni àwọn ènìyàn máa ń ra wúrà gẹ́gẹ́ bí ọgbà — àwọn ará Turkey ń gba owó gọbọi ní ìpele tó gbajúmọ̀. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé wúrà ti ń dínkù fún oṣù mẹ́ta gbáko, ó ṣì ń pọ̀ sí i ní ìwọ̀n 19% láti ọdún 2020.
Idaabobo iṣowo

Nítorí náà, Turkey, tí wọ́n ti dààmú nílé wọn tí wọ́n sì gbógun ti ìlú òkèèrè, gbé “ààbò ìṣòwò” sókè.

Ọdún 2021 ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀, àti pé orílẹ̀-èdè Turkey ti yọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀ràn kúrò:

Ní òótọ́, orílẹ̀-èdè Turkey ni ó ti bẹ̀rẹ̀ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwádìí lórí àwọn ọjà China nígbà kan rí. Ní ọdún 2020, Turkey yóò máa bá a lọ láti bẹ̀rẹ̀ ìwádìí àti láti fi owó orí lé àwọn ọjà kan.

Pàápàá jùlọ, ó ṣe pàtàkì láti kíyèsí pé àwọn ìpèsè àṣà ìbílẹ̀ Turkey ní iṣẹ́ ìyanu kan, lẹ́yìn tí àwọn ẹrù náà bá dé èbúté tí a bá dá wọn padà sí ọ̀dọ̀ ẹni tí a gbà láti fi ìwé hàn tí ó sì fi hàn pé “kò gbà ìfitónilétí”, lẹ́yìn tí àwọn ẹrù náà bá wọ èbúté Turkey gẹ́gẹ́ bí dúkìá, Turkey fún ìgbà pípẹ́ tàbí ìkójáde àwọn ẹrù láìsí awakọ̀, àwọn àṣà ìbílẹ̀ yóò wà láìsí ìtọ́jú ẹni tí ó ni, ó ní ẹ̀tọ́ láti ta àwọn ẹrù náà, olùgbéwọlé fún ẹni àkọ́kọ́ tí ó ra ọjà náà ní àkókò yìí.

Àwọn ìpèsè kan lára ​​àṣà ìbílẹ̀ Turkey ni àwọn oníbàárà ilẹ̀ tí a kò fẹ́ ti lò fún ọ̀pọ̀ ọdún, tí àwọn olùtajà ilẹ̀ tí kò fẹ́ sì ṣọ́ra, wọn yóò wà ní ipò àìníṣẹ́.
Nítorí náà, ẹ jọ̀wọ́ ẹ rí i dájú pé ẹ kíyèsí ààbò ìsanwó fún ìkójáde ọjà sí Tọ́kì láìpẹ́ yìí!